Większość osób rozważających korekcję kontaktową myśli przede wszystkim o miękkich soczewkach. Szkła kontaktowe twarde pozostają w cieniu, mimo że w wielu przypadkach oferują lepsze rezultaty niż popularne alternatywy. Korygują one skomplikowane wady, gdy inne metody okazały się bezowocne. Różnią się one znacznie od miękkich odpowiedników materiałem wykonania i sposobem działania. Soczewki twarde, inaczej sztywne, wymagają specjalistycznego dopasowania i odpowiedniej pielęgnacji, lecz w zamian oferują wyjątkową trwałość oraz precyzję korekcji wzroku. Szczególnie przydatne okazują się przy wysokim astygmatyzmie, stożku rogówki czy innych zaburzeniach kształtu oka. Dowiedz się, jak działają soczewki sztywne, jakie mają zalety i w jakich przypadkach są odpowiednie.
Twarde i miękkie soczewki kontaktowe – co to jest?
Soczewka kontaktowa to rodzaj soczewki umieszczanej bezpośrednio na oku, która nieznacznie przemieszcza się na filmie łzowym pokrywającym rogówkę. Może służyć do korekcji wad wzroku, pełnić funkcje lecznicze, opatrunkowe lub kosmetyczne. Podstawowy podział obejmuje soczewki kontaktowe twarde (nazywane również stabilnokształtnymi) oraz miękkie.
Miękkie szkła wykonuje się z materiałów elastycznych np. hydrożeli o wysokiej zawartości wody. Dzięki swoim właściwościom łatwo dopasowują się do kształtu rogówki i zapewniają komfort już od pierwszego założenia. Pokrywają niemal całą powierzchnię rogówki.
Twarda soczewka kontaktowa powstaje ze sztywnych tworzyw sztucznych, które zachowują swój kształt. Współcześnie produkuje się je głównie z materiałów RGP (Rigid Gas Permeable), czyli gazoprzepuszczalnych polimerów łączących sztywność z przepuszczalnością dla tlenu. Mają one mniejszą średnicę niż miękkie szkła i pokrywają jedynie centralną część rogówki.
Główna różnica w działaniu polega na tym, że soczewki twarde tworzą nową, idealnie gładką powierzchnię optyczną, maskując wszelkie nieregularności rogówki. Ta właściwość czyni je niezastąpionymi w przypadkach skomplikowanych wad wzroku lub schorzeń.
Twarde soczewki kontaktowe – jak działają?
Gazoprzepuszczalny materiał RGP zapewnia rogówce niezbędne natlenienie, zachowując jej zdrowie podczas długotrwałego noszenia. Ta właściwość odróżnia nowoczesne twarde szkła kontaktowe od dawnych wariantów wykonywanych z nieprzepuszczalnych tworzyw.
Wymiary są kolejną ważną cechą. Soczewki sztywne mają średnicę 8-9,5 milimetra, znacznie mniejszą od miękkich odpowiedników. Pokrywają wyłącznie centralną część rogówki, pozostawiając jej obwodowe fragmenty odkryte. Ta konstrukcja umożliwia lepszą wymianę filmu łzowego. Podczas każdego mrugnięcia wymienia się około 20% łez pod soczewką.
Korygowanie wzroku przebiega inaczej niż w przypadku miękkich szkieł. Sztywna powierzchnia nie dopasowuje się do nierówności rogówki, lecz tworzy nową, regularną powierzchnię refrakcyjną, w rezultacie czego światło załamuje się prawidłowo, niezależnie od wad kształtu rogówki.
Soczewki kontaktowe twarde – zalety
Soczewki twarde oferują szereg korzyści, które wyróżniają je jako specjalistyczne urządzenia korekcyjne:
- Skuteczna korekcja skomplikowanych wad wzroku – sztywna konstrukcja umożliwia precyzyjną korekcję wysokich stopni astygmatyzmu, krótkowzroczności oraz nadwzroczności.
- Indywidualne dopasowanie – każdą parę twardych szkieł kontaktowych projektuje się specjalnie dla konkretnego właściciela, uwzględniając unikalny kształt rogówki oraz specyficzne wymagania korekcyjne.
- Wielokrotne użytkowanie – jedna para służy znacznie dłużej niż miękkie odpowiedniki, co czyni je opłacalną inwestycją mimo wyższej ceny zakupu.
- Stabilność kształtu – twarde soczewki nie ulegają deformacji w trakcie użytkowania, zachowując stałe parametry optyczne.
- Wytrzymałość mechaniczna – materiał odporny na rozdarcia, pęknięcia i inne mechaniczne uszkodzenia.
- Długotrwałość – przy odpowiedniej pielęgnacji pojedyncza para może funkcjonować nawet kilka lat
- Łatwiejsza pielęgnacja – powierzchnia trudniej ulega osadzaniu się białek, lipidów oraz innych zanieczyszczeń, zachowując przezroczystość przez cały okres użytkowania.
Kto powinien nosić twarde soczewki kontaktowe?
Okuliści rekomendują noszenie twardych soczewek osobom, u których stwierdzono określone dolegliwości wzrokowe.
Wysoki lub nieregularny astygmatyzm należy do najczęstszych wskazań. Gdy wada przekracza 2-3 dioptrie lub rogówka ma nietypowy, niesymetryczny kształt, sztywna powierzchnia soczewki skutecznie maskuje te nieregularności.
Zaawansowana krótkowzroczność i nadwzroczność o wysokich wartościach dioptrii często wymagają precyzyjnej korekcji, jaką zapewniają twarde soczewki kontaktowe. Szczególnie dotyczy to przypadków, gdy wada wzroku osiąga ekstremalne wartości.
Stożek rogówki to progresywne schorzenie powodujące stopniowe wyniszczenie i deformację rogówki. Choroba prowadzi do powstania charakterystycznego stożkowatego kształtu, który uniemożliwia skuteczną korekcję tradycyjnymi metodami.
Nieregularny kształt rogówki powstały po urazach mechanicznych, oparzeniach lub zabiegach chirurgicznych wymaga indywidualnego podejścia korekcyjnego. Blizny, nierówności oraz inne deformacje mogą zostać optycznie wyrównane przez sztywną powierzchnię soczewki.
Stan po przeszczepie rogówki często wiąże się z powstaniem nieregularnego astygmatyzmu oraz innych aberracji optycznych. Soczewki twarde pomagają w osiągnięciu optymalnej jakości widzenia podczas procesu gojenia.
Nawracający zespół suchego oka może paradoksalnie być wskazaniem do noszenia sztywnych szkieł. Lepsza wymiana filmu łzowego pod soczewką oraz mniejsza powierzchnia kontaktu z rogówką niekiedy przynosi ulgę w objawach.
Blizny i zmętnienia rogówki wpływają na przejrzystość i regularność jej powierzchni. Odpowiednio dobrane szkła mogą poprawić jakość widzenia przez optyczne wyrównanie tych defektów.
Kiedy twarde soczewki nie są wskazane?
Pewne stany chorobowe oraz warunki środowiskowe wykluczają możliwość bezpiecznego noszenia twardych soczewek:
- Oczopląs (nystagmus) – mimowolne ruchy gałek ocznych utrudniają stabilne utrzymanie soczewki na rogówce.
- Alergie związane z kurzem, roztoczami i grzybami – reakcje alergiczne mogą nasilać się podczas noszenia soczewek.
- Stany zapalne oczu – zapalenie spojówek, rogówki lub powiek wymaga przerwania noszenia do całkowitego wyleczenia.
- Niekorzystne środowisko pracy – zapylone, zadymione lub chemicznie zanieczyszczone pomieszczenia zwiększają ryzyko podrażnień.
- Cukrzyca – choroba spowalnia procesy gojenia i zwiększa podatność na infekcje oka.
W powyższych przypadkach bezpieczniejszą opcją pozostają tradycyjne okulary korekcyjne.
Jak dbać o twarde soczewki kontaktowe?
Prawidłowa pielęgnacja wpływa bezpośrednio na trwałość soczewek. W dużej mierze od codziennej higieny zależy, na jak długo zachowają swoje właściwości optyczne.
Szkła kontaktowe twarde wymagają wyłącznie środków przeznaczonych dla tego typu. Płyny dla innych rodzajów mogą uszkodzić powierzchnię lub zmienić parametry optyczne.
Preparat wielofunkcyjny oczyszcza, dezynfekuje, płucze oraz przechowuje soczewki w jednym środku. Zanurza się je w płynie na czas określony w instrukcji. Do pielęgnacji wystarczy zastosowanie jednego produktu.
Preparaty odbiałczające usuwają osady białkowe gromadzące się na powierzchni podczas długotrwałego użytkowania. Szczególnie pomocne u osób z tendencją do intensywnego osadzania się białek. Instrukcja producenta określa sposób stosowania każdego środka. Nieprawidłowe używanie lub skracanie czasu dezynfekcji prowadzi do infekcji oka czy nawet przedwczesnego zużycia.
Twarde soczewki kontaktowe to specjalistyczne urządzenia korekcyjne wykonane z materiału RGP, które pokrywają tylko centralną część rogówki. Charakteryzują się długotrwałością użytkowania, odpornością na uszkodzenia oraz zdolnością do korekcji skomplikowanych wad wzroku. Okuliści zalecają je osobom z wysokim astygmatyzmem, stożkiem rogówki, zaburzeniami kształtu rogówki po urazach oraz innymi poważnymi problemami wzrokowymi. Soczewki sztywne wymagają specjalistycznej pielęgnacji przeznaczonymi do tego preparatami oraz okresu adaptacji, lecz przy odpowiedniej opiece mogą służyć nawet kilka lat. Decyzja o wyborze tego typu korekcji powinna zawsze zapadać po konsultacji z okulistą.
